» آنچه می خوانید پژوهش آقای محمدرضا عبداللهی در خصوص آیه تطهیر می باشد.

چكيده تحقيق

قرآن، داراي محتوايي ژرف و عميق است و مسائل گوناگون ديني را مي­توان از آیات مختلف آن به دست آورد ولي يكسري از آیات براي موضوعي خاص «أدلُ دليلاً» مي­باشد و به آن موضوع نيز شهرت پيدا كرده­اند. از جمله آنها آیه 33 سوره احزاب است كه خداوند در آن مي فرمایند: «ما اراده کرديم به اراده تكويني، كه هر گونه پلیدی را از شما «پنج تن آل عبا» (و به تبع آنها، سایر ائمه) دور كنيم .» بنابر اين، آیه مذكور دال بر عصمت ائمه اطهار مي­باشد.

كليد واژه: آيه عصمت – اهل بيت – اراده تكويني – شبهات وارده

« إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيرا»

واژگان آیه شریفه:

إنما: در آيه شريفه در حقيقت دو حصر و انحصار را می­رساند، يكى انحصار اراده خدا در دور كردن پليدى و تطهير اهل بيت، دوم انحصار اين عصمت و دورى از پليدى در اهل بيت ع. [1]

الرجس: ال جنس است و معنای لغتی رجس پلیدی است چه طبعاً و چه عقلاً و چه شرعاً و چه هر سه آنها2 اما در اینجا می­توان به ادراک نفسانی از علاقه قلب به اعتقاد یا عملی باطل تفسیر کرد3 یا اینکه تطهیر از رجس را همان تقوی دینی و اجتناب از نواهی و امتثال اوامر ترجمه کنیم. 4

مراد از اهل بیت در آیه:

بطور مسلم فقط زنان آن جناب، اهل بيت او نيستند، براى اينكه هيچگاه صحيح نيست ضمير مردان را به زنان ارجاع داد، و به زنان گفت« عنكم- از شما» در هر صورت اقوال مختلفی راجع به اهل بیت مطرح شده از جمله:

مراد از اهل البيت، اهل بيت الحرام است، كه در آيه « إِنْ أَوْلِياؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ» آنان را متقى خوانده‏.

مراد اهل مسجد رسول خدا (ص) است.

مراد همه آن كسانى هستند كه در عرف جزو خاندان آن جناب به شمار مى‏روند: آل عباس، آل عقيل، آل جعفر، و آل على.

بعضى ديگر گفته‏اند: مراد خود رسول خدا (ص) و همسران اوست. 5

ولکن با توجه به سایر روایات که حضرات معصومین اسامی این عزیران را برشمردند و اینکه بر جریان کساء افرادی همچون ام­سلمه و فرزندانش و واثله و ثوبان (از خدمتکاران رسول خدا) و عایشه و ... ناظر بودند بلکه ابوبکر و عایشه نیز بر این مطلب صحّه گذاشتند دیگر جای هیچ شک و شبهه­ای بر این مطلب باقی نمی­ماند که مراد از اهل بیت در این آیه رسول­خدا (ص)و حسنین (ع) و امام علی(ع) و حضرت فاطمه (س) می­باشد.

اراده در آیه مبارکه:

یرید دال بر اراده تکوینی است زیرا:

اراده تشریعی مختص به گروه خاصی نیست ولکن این اراده تخصیص خورده است.

در این آیه عنایت خاصی واقع شده در حالی که اراده تشریعی این همه تاکید و مدح نمی­خواهد: (لام تاکید - مفعول مطلق تاکیدی – غرض به صورت خاص ذکر شده – انما ) 6

شبهات مخالفین و نقد آن:

الف: این آیه در جایی واقع شده که بحث راجع به زنان پیامبر است، پس این آیه نیز مربوط به همانها می­باشد.

جواب:

1. جملات معترضه از عادات عرب فصیح است و در قرآن زیاد بکار رفته است.

2. هیچ سندی دال بر نزول این آیه همزمان با آیات مجاور در دست نیست.

3. قرآن می خواهد به همسران پیامبر بگوید شما در میان خاندانی هستید که گروهی از آنان معصوم هستند پس سزاوار است که بیش از دیگران مراقب خود باشید. 7

4. این ادعا اجتهادی است در مقابل نص صریح بسیاری از روایت که به تفصیل این آیه پرداخته است.

5. اگر بحث راجع به زنان پیامبر بود ضمیر مذکر به آنان برنمی­گشت. 8

ب: اهل­بیت منظور ساکنان خانه پیامبر می­باشد. و مذکر بودن ضمائر به علت تذکیر کلمه اهل است و مفرد بودن کلمه بیت به دلیل افراد پیامبر و منزل ایشان است.

جواب: بنابر این ظاهر آیه مفرد مذکر و معنی آن جمع مونث است در حالی که آیه به صیغه جمع مذکر آمده. ضمناً پیامبر اکرم از خود خانه ای نداشته و در خانه زنان خود می­زیسته است. 9

پاورقی

1. ترجمه المیزان ج16 ص462

2. مفردات راغب ص342

3. ترجمه المیزان ج16 ص467

4. ترجمه المیزان ج16 ص 463

5. ترجمه المیزان ج16 ص 463

6. الالهیات ج4 ص127

7. تفسیر نمونه ج17 ص317

8. پیام قرآن ص147

9. مسائل كلي امامت