مرحوم ملا مهدي نراقي در باره اين خصلت پسنديده اينچنين مي نويسد:

وى در کتاب با ارزش جامع السعادات، نیز از عزت نفس به عنوان ویژگى مهم و صفات والاى انسانى نامبرده است و در توصیه اخلاقى چنین مى‏نویسد: "سزاروار است انسان فقیر، فقر خویش را از دیگران بپوشاند و همواره روح پارسایى و بزرگوارى در خود زنده کرده و تربیت نماید، در مقابل ثروتمندان به خاطر ثروتشان سر تعظیم فرود نیاورد و بدین وسیله خود را در چشم آنان کوچک نشان ندهد بلکه نسبت به زراندوزان در وجود خویش حالت بزرگى به وجود آورد و هیچ وقت چشم طمع و توقع به دست آنان ندوزد." (1).

از آیت اللّه سبحانی نقل است:

هیچ گاه دیده نشد که امام از کسی تقاضایی بکنند و یا منتی را بپذیرند.من در تمام مدتی که ایشان را می شناختم، هرگز ندیدم از کسی خواهشی بکنند.مثلاً اگر فروشنده ای جنسی را گران می فروخت، برای ارزان خریدن آن هیچ نمی گفتند و می گذشتند.

مرحوم شیخ محمد حسین زاهد با این که زندگی ساده ای داشت و شاید به سختی زندگی خود را تأمین می کرد ولی از مردم پول قبول نمی کرد، حتی یک زمانی، خیلی نان و آرد کم شده بود به طوری که فقط پولدارها می توانستند نان تهیه کنند، یک شب در منزل ایشان را زدند، مرحوم شیخ شخصاً آمدند دیدند یک شخص باربری، یک کیسه آرد به دوش گرفته و برای ایشان آورده است. آن شخص گفت: این را یکی از تجار برای شما هدیه فرستاده است لذا خواهشمند است که شما به نانوائی بدهید تا برای شما نان درست کنند.

ایشان فرمودند: من و همسرم دو نفر هستیم، بالاخره یک چیزی گیرمان می آید که بخوریم، این را ببر به محتاجان و فقیران بده.

طبع بلند و عزت نفس مرحوم شیخ به حدی بود که اگر کسی برای ایشان وجوهات می آورد می فرمودند: بدهید به آقای (آیت الله العظمی ) شاه آبادی و یا به دیگران، در حالی که می توانستند مثل روال جاری و با هماهنگی با مراجع تقلید مقداری از این وجوهات را صرف طلاب و مقداری را هم خود به عنوان مدرس یا موارد دیگر استفاده کنند. ولی با درآمد مختصری که داشتند روزگار را می گذراندند. و در اواخر عمر که خیلی وضع مالی ایشان ضعیف شده بود برای این که از کسی پول قرض نکند کتابهایشان را به شاگردانشان می فروختند تا زندگی کنند.(2)

از آیت اللّه سبحانی نقل است: هیچ گاه دیده نشد که امام از کسی تقاضایی بکنند و یا منتی را بپذیرند.من در تمام مدتی که ایشان را می شناختم، هرگز ندیدم از کسی خواهشی بکنند.مثلاً اگر فروشنده ای جنسی را گران می فروخت، برای ارزان خریدن آن هیچ نمی گفتند و می گذشتند.

حجت الاسلام توسلی می گوید: بعد از وفات آیت اللّه بروجردی عده ای از طلبه ها و محصلان، نگران وضع آینده حوزه بودند؛ بعضی افراد برای اصل حوزه و بعضی افراد کوتاه نظر برای وضع مادی حوزه. ایام مسافرت طلبه ها در ماه محرم فرارسید. امام در سخنرانی خودشان فرمودند: «مبادا به شهرستان ها و بلاد که می روید، آبروی حوزه را ببرید و دست گدایی برای حوزه دراز کنید. خداوند ضامن روزی شماست و این حوزه را حفظ می فرماید».

یک شب که در نجف محضر امام بودم، معظم له در همین رابطه اظهار نگرانی کردند و فرمودند:

«زیارت امام حسین علیه السلام به هیچ وجه شایسته نیست که با این ذلت و خواری توأم باشد».

حجت الاسلام رودباری: یک وقت بعضی از طلبه ها و اهل علم ایرانی از راه آبادان به طور غیرقانونی و بدون اخذ ویزا وارد عراق می شدند و از این رو بعضاً در مرز، گرفتار مأموران عراقی شده و روانه زندان می شدند، و چه بسا مورد اهانت قرار می گرفتند و سپس با وساطت و توصیه آقایان علما نجات پیدا می کردند و به زیارت کربلا و نجف می رفتند. یک شب که در نجف محضر امام بودم، معظم له در همین رابطه اظهار نگرانی کردند و فرمودند: «زیارت امام حسین علیه السلام به هیچ وجه شایسته نیست که با این ذلت و خواری توأم باشد».

حجت الاسلام ابرکوهی: بعضی از تاجران سرشناس از ایران به نجف می آمدند و پول زیادی برای امام به عنوان وجوهات همراه خود می آوردند، مثلاً گاهی یک میلیون تومان بود که در آن زمان پول زیادی به حساب می آمد، ولی امام به پای آنها بلند نمی شدند و خیلی عادی و معمولی برخورد می کردند و فقط به آنها می فرمودند: «ان شاء اللّه خداوند قبول کند.» در عین حال، گاهی در همان مجلس یک طلبه عادی می آمد و امام تمام قامت جلوی او بلند می شدند که باعث تعجب همگان می شد. اعتقاد امام این بود که آن تاجر تکلیفش را انجام داده که این پول را آورده است.(3)

منابع:

1. پايگاه فطرت.

2. محمد راجي قمي - آخرين گفتارها، ج 6، ص 426 .

3. مجله طوبی خردادوتیر 1385، شماره 7  .

با تلاش سیدمجتبی میری