سوال از آقای سبحانی: شیعیان، بلکه گروهی از مسلمانان برای اولیای الهی نذر می‌کنند و می‌گویند: این گوسفند نذر پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله و یا حسین بن علی علیهما‌السلا‌م است، در حالی که نذر برای غیر خدا جایز نیست، چه توجیهی برای این مسئله دارید؟

نذر برای غیر خدا دو صورت دارد:

نذر کردن برای بندگان خدا به نیّت تقرّب و جلب رضایت آنان (بدون توجه به خشنودی و یا خرسندی خدا).

روشن است چنین رفتاری، نوعی شرک و به منزله بت‌پرستی است.

نذر عملی خداپسندانه به خاطر تقرب به خدا و جلب رضایت او و هدیه ثواب آن به یکی از اولیای الهی تا از این رهگذر خشنودی خدا به دست آید.

بی‌شک، نذر کردن با چنین قصد و نیت پاک، کاری پسندیده و در خور ستایش است.

آنچه موجب سوال می‌شود، و احیاناً افراد را به اشتباه دچار می‌کند، تشابه و یکسان بودن دو تعبیر در مقام نذر است.

به حکم این که "نذر" یک امر عبادی است، باید برای تقرب به خدا صورت پذیرد و "ناذر" بگوید: "للّه علیّ ان قضیت حاجتی ان اذبح هذه الشاة للنبی صلی‌اللّه‌علیه‌وآله" یعنی برای کسب رضا و تقرب به خدا تعهد می‌کنم: اگر حاجت من برآورده شد، این گوسفند را برای پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله ذبح کنم.

صیغه صحیح نذر این است که گفته شد، ولی غالباً مردم به خاطر ناآگاهی، یا خلا‌صه‌گویی می‌گویند: هذا للنبی، یا نذرت هذا للنبی.

در هر حال مورد سوال این است که چگونه برای پیامبر نذر می‌کنند، و می‌گویند: للنبی، در حالی که نذر باید برای خدا باشد.

پاسخ سوال این است که "لا‌م" در جمله "للّه علیّ" برای تقرب است چنان که قرآن می‌فرماید:

ان تقوموا للّه مثنی و فرادی. (1)

"دو نفر دو نفر یا به تنهایی برای خدا قیام کنید".

در حالی که "لا‌م" در "للنبی" لا‌م "انتفاع" است چنان که در برخی آیات می‌خوانیم:

انما الصدقات للفقراء و المساکین. (2)

"زکات برای تهی‌دستان و مستمندان است".

از اینجا روشن می‌شود عمل موحدان تفاوت جوهری با عمل مشرکان، دارد; آنان قربانی‌های خود را به نام بت‌ها و برای تقرب به آنان ذبح می‌کردند، و قرآن در این مورد می‌فرماید:

و ما ذبح علی النصب ... ذلکم فسق. (3)

"و آنچه برای بت‌ها ذبح می‌شود ... این کار خروج از دین است".

در حالی که موحدان برای خدا نذر می‌کنند، و نام او را به زبان می‌آورند، اما ثواب کار نیک خود را به اولیا اهدا می‌کنند و از این طریق به درگاه الهی تقرب می‌جویند.

مردی به حضور پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله رسید و عرض کرد: ای پیامبر خدا! مادرم از دنیا رفته است، و می‌دانم اگر او زنده بود، صدقه می‌داد، اگر از طرف او صدقه بدهم او سودی می‌برد؟

رسول گرامی صلی‌اللّه‌علیه‌‌وآله فرمودند: آری.

آن شخص پرسید: کدام یک از صدقه‌ها سود بیشتری دارد؟

حضرت فرمودند: آب.

سوال‌کننده رفت چاهی کند و پس از آماده شدن گفت: "هذه لام سعد"، "ثواب کندن این چاه برای مادر سعد باشد".

لا‌م در "لام سعد" همان لا‌م "للنبی صلی‌اللّه علیه وآله" است. (4) که به اصطلا‌ح "لا‌م" انتفاع است نه لا‌م تقرّب. ولی روح نذر این است که برای تقرّب به درگاه الهی متعهد شدم حیوانی را ذبح کنم و ثواب آن را به پیامبر اهدا کنم تا از این طریق، به درگاه خداوندی تقرب بجویم تا شاید خدا بیمارم را شفا دهد.

-----------------------------------

پی‌نوشت‌ها:

1. سبا/ 46 2

. توبه/ 60

3. مائده/ 3

4. فرقان القرآن/ ص 133