نگاهي به زندگي سه تن از سلفيان بزرگ

1- ابن تيميه (661-728)

متكلم و فقيه مشهور حنبلي ـ جنجالي ترين چهره ي اين جماعت ـ در حران متولد و در دمشق فوت كرد. وي به دليل آراء و عقايد خاص خويش و شدت و صلابت در مباحث، در ميان مذاهب ديگر اسلامي دشمنان بسياري يافت. وي بسيار محبوس و زنداني مي گرديد ـ آراء وي بر وهابيان و سلفيان تأثير گذاشت.

انديشه ي سياسي ابن تيميه بر اين پايه قرار دارد كه خداي تعالى، عالم را براي خدمت و عبادت خود آفريده است و معتقد بود اگر دين و قدرت از هم جدا بشوند، دولت و امت هم دچار بي نظمي و هرج و مرج مي شوند.

2- ابن قيم الجوزيه (691-751)

در دمشق متولد شد. تحصيلاتش وسيع و دقيق بود؛ از شاگردان ابن تيميه بود. كمتر از استادش به جدل و بيشتر به وعظ و ارشاد مي پرداخت. دوره ي حياتش كوتاه بود و آثاري همچون مدارج الالكين و اعلام المونين داشت.

3- محمد رشيد رضا (1282-1354)

رشيد رضا بغدادي و صاحب مجله المنار بود كه انديشه هايش از طريق همين مجله به نقاط دوردست مي رسيد. او از نويسندگان و عالمان به حديث و ادب و تاريخ و تفسير است و نامدارترين شخصيت نهضت موسوم به سلفيت يا اصلاح گرايي است.

برخي از ديدگاه هاي رشيد رضا

سقوط اسلام تقصير مسلمانان است، نه اسلام

رشيد رضا در بحث خود از اين فرض استفاده مي كند كه چون اصول حكومت در اسلام الهي است، بنابراين درست تر از هر آن چيزي است كه انديشه ي انسان مي تواند دريافت كند.

اگر اين اصول درست اجرا مي شد، مي توانست خوشبختي و بهزيستي تمامي نوع بشر را نه تنها در اين دنيا، بلكه در آن دنيا نيز تأمين كند.

بنابراين سقوط اسلام نه به علت اصول اسلام، بلكه تقصير خود مسلمانان و اصول منحرف در زمان خلفاي راشدين است.

سقوط مسلمانان از زمان معاويه

رشيد رضا معتقد است سراشيبي اسلام از معاويه است. وي سنت اكاسره و قياصره را جانشين سنت پيامبر و اصحاب مي كرد. از آن پس تمامي جهان تيشه به ريشه ي اسلام زدند؛ از جمله بني اميه و بني عباس و غير مسلمان و غير عرب و به خصوص ترك ها.

مسئوليت علما

علما نيز بري از انحراف نبودند و رشيد رضا آنها را عميقاً مسئول وجود 13 قرن انحراف مي دانست.

چهل سال اخلاص و 1260 سال انحراف

تفسير رشيد رضا اين است كه حقوق اجتماعي اسلام فقط در دوران چهل ساله ي عهد پيامبر اسلام و خلفاي راشدين است. اين نظام 40 ساله نه تنها براي مسلمانان، بلكه براي تمامي بشريت بهترين شكل حكومتي است و تا به ابد نيز چنين خواهد بود.

خلاصه

سلفيان مدعي اين امر هستند كه با يك حركت اصلاحي در مواجه با انحرافات و بدعت ها، مي توان به اصول و روش ناب اسلام كه در 40 سال ابتداي نهضت اجرا شد رسيد.

براي رسيدن و رجوع و بازگشت مي توان از منابعي چون قرآن در وهله ي اول به عنوان حكم الهي و سپس از سنت و سيره ي پيامبر كمك گرفت و در مرحله ي بعد از سلف گذشته و پيشينيان نيكوكار استفاده و راهنمايي گرفت.

وهابيت

وهابيت به عنوان جنبش اسلامى، انشعابي از مذهب حنبلى، يكي از مذاهب چهارگانه ي اهل سنت است كه افكار نادر آنان با هيچ يك از ساير مذاهب اسلامى، اعم از سني و شيعه، سازگاري ندارد.