بسم الله الرحمن الرحیم

اقسام ما، با تلاش برادر طلبه محمدحسن محمودی

اقسام ما :

ما : یا اسمیه است و یا حرفیه :

مای اسمیه : یا معرفه است؛ نکره ای که خالی از معنای حرف است؛ نکره ای که در بردارنده

               معنی حرف است .

........................................

مای اسمیه ی معرفه : یا ناقصه است یا تامه ؛

ناقصه : موصوله : مانند : ما عندکم ینفد و ما عند الله باقٍ .

تامه : یا عامه است و یا خاصه ؛

تامه عامه : مایی است که با عاملش صفت در معنی برای اسم ما قبلش نیست .

              علامت : قبل از آن کلمه ی الشیء در تقدیر است . مانند :

                         إن تبدوا الصدقات فنعما هی . سوره بقره آیه 271

تامه خاصه : مایی است که با عاملش صفت در معنی برای اسم ما قبلش است .

               علامت : قبل از آن یک اسمی درتقدیر است: مانند:غسلته غسلا نعما و دققته دقا

.........................................................................................................................

مای اسمیه نکره خالی از معنای حرف ، یا ناقصه است یا تامه .

ناقصه : موصوفه : علامت : قبل ازآن یک کلمه ی الشیء در تقدیر است.مانند:مررت بما معجب لک

تامه : 1 تعجب : مانند : ما احسن تواضع الاغنیاء للفقراء طلبا لما عند الله . نهج البلاغه 398/1277

        2 باب نعم و بئس : غسلته غسلا نعما

        3 مبالغه : إن زیدا مما أن یکتب مانند خلق الانسان من عجل است در افاده مبالغه .

.........................................................................................................................

مای اسمیه ؛ نکره ای که متضمن معنای حرف است ؛ یا استفهامیه است یا شرطیه .

استفهامیه : که ایُّ شیءٍ معنی می شود . مانند : ما لونها . سوره بقره آیه 69

شرطیه : یا زمانیه است ویا غیر زمانیه .

شرطیه زمانیه : طبق نظر إبن مالک و غیره . مانند : فما استقاموا لکم فاستقیموا لهم.سوره توبه آیه 7

شرطیه غیر زمانیه : مانند : و ما تفعلوا من خیر یعلمه الله . سوره بقره آیه 197

.........................................................................................................................

مای حرفیه ؛ یا نافیه است ؛ یا مصدریه است ؛ یا زائده ؛

مای حرفیه نافیه : مانند : ماهذا بشرا. سوره یوسف آیه 311

..........................................................

مای حرفیه مصدریه : یا زمانیه است ویا غیر زمانیه ؛

زمانیه : مانند : مادمت حیا .سوره مریم آیه 31

غیر زمانیه : مانند : ضاقت علیکم الارض بما رحبت . سوره توبه آیه 25

.........................................................

مای حرفیه زائده

یا کافه است ویا غیر کافه :

کافه ؛ یا کافه از عمل رفع است ، یا کافه از عمل نصب و رفع است ، یا کافه از عمل جراست .

کافه از عمل رفع : غالبا به قلَّ متصل می شود . مانند : قلَّما

کافه از عمل نصب و رفع : مانند : انَّما الله الهٌ واحد .

کافه از عمل جر : غالبا متصل به حروف و ظروف است.مانند:ربَّمایودُّالذین کفروا.سوره حجر آیه2

..................................................................

غیر کافه : یا عِوض است ویا غیر عوض

عوض :

غیر عوض : مانند : فبمارحمۀً من الله لنت لهم .سوره آل عمران آیه 159